ادله الکترونیکی و تحلیل جرائم سایبری برای کارشناسان رسمی دادگستری

راهنمای جامع در کشف، تحلیل و ارزیابی ادله الکترونیکی و استنادپذیری با توجه به کاربردهای نوین فضای مجازی، رباتیک و هوش مصنوعی

معرفی کتاب

در جهان امروز، وابستگی روزافزون جوامع به فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی، شکل‌گیری زیست‌بوم دیجیتال و گسترش تعاملات انسانی و سازمانی در فضای مجازی، بُعدی نوین و پیچیده به مفاهیم «جرم»، «دلیل» و «عدالت» افزوده است. وقوع جرائم رایانه‌ای، چالش‌های ناشی از هوش مصنوعی، سامانه‌های رباتیک، خودروهای خودران، پهپادها و اکوسیستم پیچیده اینترنت اشیاء، نه تنها نظام حقوقی کشورها را تحت‌تأثیر قرار داده‌اند، بلکه فرآیندهای کارشناسی رسمی دادگستری را نیز دچار تحولی بنیادی کرده‌اند.

در چنین شرایطی، «ادله الکترونیکی» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای کشف حقیقت در رسیدگی‌های قضایی، جایگاهی بی‌بدیل یافته است. اما ماهیت متغیر، فناورانه و گاه پنهان این نوع از ادله، موجب شده است که ارزیابی، تحلیل و استنادپذیری آن‌ها، نیازمند دانش میان‌رشته‌ای دقیق و رویکردی نظام‌مند باشد.

این کتاب با عنوان “ادله الکترونیکی و تحلیل جرائم سایبری برای کارشناسان رسمی دادگستری”  و با زیرعنوان “راهنمای جامع در کشف، تحلیل و ارزیابی ادله الکترونیکی و استنادپذیری با توجه به کاربردهای نوین فضای مجازی، رباتیک و هوش مصنوعی“، تلاشی است برای پر کردن این خلأ علمی و حرفه‌ای.

نگارش این کتاب با هدف ارائه راهنمایی کاربردی و تحلیلی برای کارشناسان رسمی دادگستری، قضات، وکلا، پژوهشگران و فعالان حوزه فناوری صورت گرفته است. در تدوین مطالب، ضمن بهره‌گیری از آخرین منابع علمی، فنی و حقوقی داخلی و بین‌المللی، از تجربه‌های میدانی، رویه‌های قضایی و اسناد بالادستی حقوق ایران از جمله قانون جرائم رایانه‌ای (۱۳۸۸)، قانون تجارت الکترونیکی (۱۳۸۲) و آیین‌نامه جمع‌آوری و استنادپذیری ادله الکترونیکی (۱۳۹۳) استفاده شده است.

در ساختار کتاب، تلاش شده است تا علاوه بر مفاهیم نظری، به ابعاد عملیاتی، روش‌های کشف و مستندسازی ادله، ابزارهای تحلیل دیجیتال، چالش‌های حقوقی و اخلاقی، مدل‌های ارزیابی، و مهم‌تر از همه، کاربردهای نوین این مباحث در حوزه‌هایی همچون شبکه‌های اجتماعی، فضای ابری، سامانه‌های کلان نرم‌افزاری، ربات‌های انسان‌نما، خودروهای خودران، پهپادها و سامانه‌های SDN  نیز پرداخته شود.

در پایان هر فصل، بخشی با عنوان “پاسخ به پرسش‌های متداول“ گنجانده شده است تا مخاطب، با اطمینان و درک بهتر، مفاهیم و مباحث تخصصی را دنبال کند. همچنین موردکاوی‌های واقعی و چک‌لیست‌های کارشناسی در این کتاب گنجانده شده‌اند تا در فرآیند تهیه گزارش کارشناسی و تحلیل پرونده‌های فناورانه یاری‌رسان باشند.

امید است این اثر بتواند گامی مؤثر در ارتقای دانش کارشناسی کشور و تقویت نظام عدالت در عصر دیجیتال باشد.